Akarsuda Denge Profili Nedir?

Sponsorlu Bağlantılar

Akarsular vadilerini kazıp derinleştirdikçe, yataklarının eğimi gittikçe azalır. Bu yüzden zamanla akış yavaşlar, aşındırma eski hızını kaybeder ve en sonunda hemen hemen sona erer. Akarsu yatağında artık, başlangıçtaki pürüzler, şelaleler ortadan kaldırılmış olur. Bu duruma erişen bir akarsuyun, ağzından kaynağına doğru uzanan profili iç bükey bir eğri halindedir. Buna denge profili denir.

Denge profiline ulaşmış akarsuda derine aşındırma yerini yana aşındırma ve biriktirmeye bırakır. Denge profili yaşlı arazilerdeki akarsularda veya akarsuların ağız kısımlarında görülebilir. Denge profiline ulaşmış bir akarsuyun yatağı üzerinde eğim kırıkları, dev kazanları ve şelaleler gibi yer şekilleri yoktur.Bu nedenle akarsu taşımacılığına uygundur. Fakat hidroelektrik potansiyelleri azdır. Denge profiline ulaşmamış akarsular üzerinde ise ulaşım yapılamaz fakat elektrik üretimine ve baraj yapımına elverişlidir.

Batı Avrupa’daki akarsuların çoğu denge profiline ulaşmıştır. Türkiye arazisi ise yakın bir jeolojik geçmişte oluştuğu için akarsular denge profiline ulaşmamıştır. Bu nedenle baraj yapımına ve hidroelektrik üretime elverişlidir. Fakat Bartın çayının ağzındaki 7 km.lik bir alan dışında akarsu taşımacılığı yapılamaz.

akarsuda-denge-profili-nedir

Denge profiline ulaşan akarsuyun özellikleri;

  •  Yatak eğimi azalmıştır,
  •  Akış hızı yavaşlamıştır,
  •  Aşındırma azalmış, biriktirme çoğalmıştır,
  •  Enerji potansiyeli azalmıştır,
  •  Üzerinde taşımacılık ve ulaşım yapılabilir. (Akımı yeterli ise)
  • Ülkemiz yakın bir jeolojik dönemde oluştuğu için akarsularımız denge profiline uzaktır ve yukarıda verilenlerin tam tersi özellikler gösterirler.


Bu Yazıyı Paylaş! Google+!

Kategori: Eğitim - Yorum Yazın

Selçuk Gönültaş

DMCA.com Protection Status