Hava Küre (Atmosfer) Nedir? Hava Kürenin Katmanları – Hava Kürenin Özellikleri

Dünyayı saran gaz tabakasıdır,hava küre adına verilir. Atmosferdeki değişik gazlar yer çekiminin etkisiyle çeşitli yükseltilerde tutulur. Yer çekiminin bittiği yerde atmosfer de biter. Uzay boşluğu başlar. Atmosferi oluşturan gazlar yer çekimi etkisiyle ağırlıklarına göre iç içe küreler biçiminde bulunurlar. Ağır gazlar (iki oksijen -azot-iki kobalt) gibi yere yakın alt tabakalarda hafif gazlar ise üst tabakalarda yer alır.

Yerden 9km yükseltiden sonra yaşamaya yetecek oksijen bulunmaz.17-18km sonra ise oksijen oranı iyice azalır ve bu katlarda ateş yakacak kadar bir oksijen kalmaz. Atmosferin kalınlığı, Dünyanın ekseni etrafında dönmesine bağlı olarak,kutuplarda az ekvatorda daha fazladır. Ortalama kalınlığı 10.000km kadardır.

Toplam havanın yarı kütlesi yerden 5 km.lik bir yükseklik içine sıkışmış halde % 99′u da 40 km.lik bir kuşak içinde bulunmaktadır. Bütün havanın yerden 1000 km. yükseklik içinde bulunduğu kabul edilirse, 960 km.lik bir mesafede tüm havanın % 1′i kadar bir kısmının bulunacağı söylenir ki yoğunluğun ve basıncın 40-50kmyi aştıktan sonra ne kadar çok azalacağı tahmin edilmektedir.

İnsanlar ve hayvanlar için lüzumlu olan Oksijen, bitkiler için karbondioksit ve Azot gazlarının oranlarının değişmesi Canlı varlıkların yaşama güçlerine büyük ölçüde tesir eder. CO2 gazının azalıp veya çoğalması, Bitkilerin gelişmesi üzerinde büyük tesirleri olduğu gibi, bu gazın % 55–60 oranında azalması dünya üzerindeki sıcaklığın 4–5 azalmasına, aynı oranda artması ise sıcaklığın 5 – 6 artmasına sebep olabilmektedir.

Atmosferin ihtiva ettiği gazların üç grubu doğrudan doğruya gaz, dördüncü de tozlardır. Azot, O2, Argon, H2, Neon, Helyum, Kripton, Ksenon, Metan gazlarından, 30 km yükseklikte O2, argon, neon, kripton, ksenon, metan gazları azalmakta buna karşılık H2 ve Helyum gazları artmaktadır.

Bundan başka atmosferde her zaman bulunan fakat nispetleri değişen gazlardan su buharı (Nem) ve CO2 i saymak mümkündür. CO2 gazı, karalar üzerinde denizlere göre daha fazla bulunması sebebi ile su buharı gibi Güneşten gelen sıcaklık ışınlarını absorbe eder. Bu suretle toprağın soğumasını önler. Bitkiler üzerinde tesiri olduğu gibi, kireç taşının (kalkerin), istiridye kabuklarının ve mermerin meydana gelmesinde büyük ölçüde yardımcı olur. Diğer taraftan güneşten gelen ışınların yeryüzüne geçmesine mani olmadığı halde, yeryüzünden tekrar atmosfere yansıyan ışınları geçirmez ve bünyesinde tutar. Bu itibarla üzerimizde yorgan vazifesi görüp ve dünyamızın sıcaklığının kaybolmasını önlemiş olur.

Bunlardan başka atmosferde, amonyak, Radyon, Sülfür dioksit, karbon monoksit, sülfür trioksit ve Ozon gazları gibi ara sıra bulunan gazlarda vardır ki; en önemlisi ozon olup güneşten gelen ve büyük ölçüde öldürücü güce sahip bulunan ültraviyole ışınlarını absorbe eder. Zararlı mikropları öldürür. Havanın soğumasını önler.

 Hava Kürenin Katmanları

TROPOSFER

Atmosferin en alt tabakasıdır.ortalama13km kalınlığındaki troposfer yerden ekvatorda 16km kutuplarda 6km yüksekliktedir.troposferin kalınlığındaki değişme sıcaklıkla ilgilidir.(Ekvatorda ısınan hava genleşerek yüksektir.Kutuplarda ise soğuyan hava ağırlaşarak alçalır.)

  •  Atmosferdeki gazların %75’i bu katman dadır.
  • Bütün meteorolojik olaylar burada görülür.
  • Su buharının tamamı buradadır.
  • Atmosfer aşağıdan yukarıya doğru ısındığından,yükseldikçe sıcaklık 100m. de 0,5 santigrat derece düşer.
  • Su buharı troposferin dışına çıkmadığından bütün iklim olayları burada görülür.
  • Yükseldikçe ısı düştüğünden su buharı troposferin dışına çıkmaz.

STRATOSFER

  • Sıcaklık her yerde -50 santigrat derecede sabittir.
  • Yatay hava hareketleri görülür.
  • Su buharı olmadığından bulut oluşmaz.

MEZOSFER

Ozonosfer:Oksijen güneş ışıklarının etkisiyle (2oksijen) bünyesine bir molekül oksijen daha alarak (3oksijen) ozonu oluşturur. Güneşten gelen canlılar için zararlı olan kısa dalgalı (mor ötesi,ultravole) ışınları ozon tarafından tutulur.

Kemosfer

Yer yüzünden yükselen gazların bir kısmı lutra vole ışınlarının etkisiyle iyonlarına ayrılır.İyonlaşma sonucu ısı arttığından sıcaklık 100santigratderece çıkar. Güneşten gelen zararlı ışınların bir kısmı da burada tutulur.

İYONOSFER

  •  Gaz moleküllerinin lutra vole ışınlarının etkisiyle parçalanarak iyonlarına ayrışması sonucunda açığa çıkan enerji sıcaklığın 200 santigrat derece aşamasında yol açar.
  •  Atmosferdeki gazlar bu katmanda iyonlarına ayrılır.
  •  İyonosfer in üst katına “Egzosfer” denir.
  •  Egzosfer den sonra uzay boşluğu başlar.

Hava Kürenin Özellikleri Madde Madde?

  • Hava küre çeşitli gazların karışmasından oluşan bir gaz tabakasıdır.
  • Hava kürede % 78 azot , % 21 oksijen , % 1 karbondioksit , su buharı ve soy gazlar bulunur.
  • Hava küre 45 – 100 km kalınlıktadır.
  • Yağmur , rüzgar , şimşek gibi hava olayları ilk 11 km içinde gerçekleşir.
  • Hava küre içinde her 100 m yükseldikçe sıcaklık 0,5 0C düşer.
  • 11 km den sonra sıcaklık – 50 0C ye kadar düşer.
  • 11 km den sonra havada yaşamak için gerekli oksijen bulunmaz.
  • Hava kürede bulunan OZON tabakası güneşten gelen zararlı ultroviyole ışınları engeller.
Bu Yazıyı Paylaş! Google+!

Kategori: Eğitim - 102 viewsYorum Yazın

Selçuk Gönültaş

Hava Küre (Atmosfer) Nedir? Hava Kürenin Katmanları – Hava Kürenin Özellikleri (1 Yorum)

Yorum Yaz

  1. uğur dedi ki:

    sağolasın

DMCA.com Protection Status