Toprağın Fiziksel Özellikleri

Toprağın Fiziki Özellikleri

Toprağın Fiziksel özellikleri?
Toprağın fiziksel özelliklerini, toprağın katı fazını oluşturan maddelerin boyutları, bunların birbirlerine bağlanma durumları, agregat sistemleri, agregat veya toprak parçalarının diziliş ve duruş şekilleri teşkil etmektedir. Toprağın fiziksel özellikleri, toprakta havalanma, suyun toprağa sızması ve alıkonulması, köklerin nüfuzunu, toprakta bitki besin maddelerinin tutulmasını önemli ölçüde tayin etmektedir.

Mesela kilgibi ince unsurlu maddelerden oluşan toprak kütlesinin havalanması vesuyun sızması güç olmaktadır. Buna karşılık taneli bir yapı gösterentopraklarda havalanma ve su dolaşımı mükemmel olarak cereyan eder.

Toprağın Bünyesi (Tekstür)
Toprağınkatı fazını kil, mil ve kum boyutundaki malzemeler oluşturmaktadır. Buboyuttaki malzemelerin toprak içindeki nispi miktarları ve bunlarınbirbirlerine göre oranları toprağın tekstürünü ifade etmektedir.Toprağın tekstür sınıflarına ayrımında toprağın kimyasal bileşimi,renk, ağırlık ve diğer özellikleri gözetilmeksizin sadece farklıboyuttaki parçaların toprakta bulunan parçaları esas alınmaktadır.

Toprağıoluşturan parçaların boyutu küçüldükçe 1 gr. da ki parçacık sayısıartmakta ve parçaların işgal ettikleri yüzey de genişlemektedir.Özellikle kilin parçacık sayısı ve yüzey alanının aşırı derecede genişolması dikkat çekicidir. Kum büyük ebattadır ve eşit ağırlıktaki kilminerallerine göre çok yüzey işgal etmektedir. Bu bakımdan kumun,toprağın kimyasal ve fiziksel aktivitesindeki oynadığı rol ihmaledilecek kadar azdır. Kum toprak yapısında çatı vazifesi görmekte, havave suyun dolaşımını kolaylaştırmaktadır.

Mil, toprak ayrışmasınıhızlandırır, bitkilerin büyümesi için eriyik haldeki besin maddelerinintahliye edilmesinde kuma göre daha elverişli rol oynamaktadır. Ayrıcamil toprakta suyun yerçekimine karşı tutulmasında çok önemli bir yerişgal etmektedir. Demek ki milli topraklar, bitkilerin istifadesineelverişli olan suyu sağlamakta ve bu da dona karşı topraklarıkorumaktadır.

Kil, hem toprağın su tutma kapasitesini arttırırhem de toprak çözeltisindeki besin maddelerinin tutulmasını sağlar.Kilmiktarı fazla olan topraklara ağır bünyeli, kum miktarı fazla olantopraklara ise hafif bünyeli denilmektedir. Toprağın tekstürelözelliği, toprağın plastiklik, sertlik, geçirgenlik, kuraklık,verimlilik vs. gibi özelliklerini etkiler.

Belli başlı tekstürsınıfları ise şöyledir: Kil, killi balçık, balçık, kum, balçıklı kum,kumlu balçık, kumlu killi balçık, kumlu kil, mil, milli balçık, millikilli balçık, milli kil.

Toprak Strüktürü
Toprağınstrüktürü, toprak parçalarının bir araya gelerek oluşturduğu sıralanmave bunların duruş şekillerini ifade etmektedir. Bir toprak profilindefarklı horizonların strüktürü toprağın renk, tekstür veya toprağınkimyasal bileşimini ortaya çıkardığı kadar toprağın ana karakterini deyansıtır.

Toprağın strüktürü toprağın tekstürünün etkisine bağlıolarak değişir; ayrıca nem, havalanma durumu, mikroorganizmalarınfaaliyetleri, kök büyümesi ve gelişmesi, hatta topraktaki besinmaddelerinin bitkiler tarafından alınmasını da etkilemektedir.

Toprakstrüktürü esas itibariyle taneli, bloğumsu, levhamsı ve prizmamsı olmaküzere dört ana tipe ayrılır. Toprak strüktürü, topraktaki boşluklarınşekillenmesi açısından son derece önemli olup, toprakta su ve havanındolaşımını ve hareketini tayin etmektedir.

Toprağın Ağırlığı
Topraktakigözenek veya boşluklar su ve hava ile dolmaktadır. Bitkilerinbeslenmesi için gerekli olan su ve havanın dolaşımı gözeneklerinmiktarına ve ebadına bağlıdır. Toprak ağırlığı, topraktaki gözenekmiktarıyla alakalıdır. Toprak ağırlığı hesap edilirken iki ayrı durumudikkate almak gerekir. Bunlardan birincisi, sadece toprak kitlesi esasalınarak hesap edilen yoğunluktur ve topraktaki boşlukların oluşturduğuhacim dikkate alınmaz. İkincisi ise toprak parçaları arasında gözenekveya boşluklar hacme katılarak elde edilen toprak ağırlığıdır. Bunavolüm veya görünen ağırlık denilmektedir.

Toprağın Rengi
Toprağınalmış olduğu renk, toprak oluşumunda ayrışma olaylarının şiddet veseyrini yansıtmaktadır. Toprak ilk olarak oluşmaya başladığında rengi,ana materyalin rengine benzer. Ayrışmanın ilerlemesi, oksidasyonunartması ve organik maddenin toprağa karışması ile toprağın rengikoyulaşmaktadır. Organik maddeler, demir ve manganez bileşikleritoprağa renk veren unsurlardır. Bunlardan organik maddelerin oranıarttıkça toprağın rengi koyulaşmakta ve koyu siyah renkli topraklaroluşmaktadır. Demir minerallerinin hasıl ettiği renkler ise esmer,kırmızı ve sarı olup, bu renkler ferri hidroksitlerden ilerigelmektedir. Topraktaki yeşilimsi ve mavimsi renkler, indirgenmeolayına işaret etmektedir. Bu renkler drenajı bozuk ve havalanmanın iyiolmadığı şartlarda oluşmaktadır.

Ferro demirin fazla olmasıdurumunda toprak mavimsi renk almaktadır. Ayrıca topraktaki sarımsırenk, fazla miktarda demir oksitle ilgilidir; Yüksek oranda hidrateolmuş demir oksitler sarı renktedir, fakat hidrasyon azaldıkça renkkırmızılaşır. Dolayısı ile topraktaki kırmızı renk genellikle, iyidrenaj ve havalanma şartları altında dehidrate olmuş demir oksitler ileilgilidir. Manganez bileşikleri genel olarak, toprağa esmer ve siyahrenk vermektedir.

Diğer taraftan, profil boyunca toprak rengininönemli ölçüde değiştiği görülmektedir. Organik madde yönünden zengin Ahorizonu koyu renklidir. B horizonunda demir ve alüminyumbileşiklerinin oksidasyonuna bağlı olarak renk değişmektedir. Kalsiyumkarbonat, jips, kuvars ve kil minerallerinin biriktiği alt zonlardarenk açıklaşmaktadır.

İklim bölgeleri ile toprak renkleriarasında sıkı bir ilişki mevcuttur. Kurak bölgelerde açık renkli, kurakve sıcak bölgelerde kırmızımsı renkli topraklar, yağışlı ılımankuşaklarda koyu renkli, sıcak ve nemli tropikal ve ekvatoral bölgelerdekırmızı renkli topraklar yaygın durumdadır.

Toprak Sıcaklığı
Topraktabitkilerin yetişmesi, mikroorganizmaların faaliyeti, organik maddeninparçalanması ve mineralizasyonu ile topraktaki kimyasal olayların devametmesi için toprak sıcaklığı önemlidir. Toprağın sıcaklığı ve nemiyeterli miktarda ise toprak dahilindeki biyolojik ve kimyasalfaaliyetler devam eder. Toprak donduğu zaman bu faaliyetler durur.

Toprağınsıcaklık bilançosu, güneşten gelen enerjinin tutulması veyaısıtılmasına bağlıdır. Koyu renkli topraklar gelen enerjinin % 80′ ini, açık renkli kuvars kumları ise % 30′ unu tutmaktadır. Topraktatutulan sıcaklık suyun buharlaşması, toprak yüzeyindeki havanınısıtılması, toprağın ısıtılması ve uzun dalga ışınlar halinde tekraratmosfere dönmesi halinde harcanır. Toprağın ısınma ve soğumakapasitesi, toprakta bulunan su miktarına, toprağın yüzeyini örtenorganik madde ve bitki örtüsüne bağlıdır.

Bu Yazıyı Paylaş! Google+!

Kategori: Eğitim - 2 viewsYorum Yazın

Selçuk Gönültaş

DMCA.com Protection Status