Ulama Nedir? Sözlükte Ulamanın Anlamı – Ulamaya Örnekler – Ulamanın Kuralları – Ulamanın Özellikleri

Sponsorlu Bağlantılar

Ulama, ünsüz ile biten bir sözcüğü, ünlü ile başlayan bir sözcük izlediğinde, birinci sözcüğün ikinci sözcüğe bağlanarak söylenmesidir. Yazımda gösterilmeyen bu durum, konuşma dilindeki söyleyiş kolaylığı nedeniyle ortaya çıkar.

Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kısımlar birbirlerine ulanarak söylenir:

n akşam eve geç geldim.

Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.

Yazımda aralarında noktalama işareti bulunan sözcükler ulanarak okunmaz:
Pazardan portakal, armut, üzüm aldım.
Öğretmenimiz Ahmet, Ekrem, Abuzer’i çağırdı.

Ulamaya örnekler
Ayırt etmek, ağaç altı, tertip etmek, art arda

Arabanın önüne çıkan adam az daha eziliyordu.

Sözlükte ulama?

1- Ulamak işi.

2- Ulanan parça, ek, katkı, ilave.

3- Gramer konuşmada art arda gelen kelimelerden birincisinin sonundaki ünsüzün, ikincisinin başındaki ünlüye ses bakımından bağlanarak söylenmesi.

Ulama’nın kuralları nelerdir?

1- Ulama sadece okuma ve söylemede geçerlidir. Yazmada geçerli değildir.

2- Sözcükler arasında herhangi bir noktalama işareti varsa ulama yapılmaz.

3- Anlamı bozulan sözcükler arasında ulama olmaz.

Ulama’nın özellikleri nelerdir?

1- Sessiz harfle biten bir kelimenin son harfi sesli harfle başlayan yanındaki kelimenin ilk harfiyle birleşir.

Yazıda:

Ak–şam– ol–du.

E–lim–den– al–dı.

Konuşmada:

Ak–şa–mol–du.

E–lim-de–nal–dı.

2- Orijinal yapılarında “b,c,d,g” harfleriyle biten kelimeler vardır. Bunlar yalın kaldıklarında “p, ç, t, k”ya dönüşürler. Yazı dilinde sonlarına ek aldıklarında yumuşak konumlarına dönerler.

Örneğin; Arapça orijiniyle “kitab” Türkçe’de “kitap” şeklinde yazılır. Ancak yayına ek aldığında “kitabım” örneğinde olduğu gibi “p”, “b”ye dönüşür.(süreksiz sert ünsüzlerin yumuşaması kuralı)Konuşma dilinde ise ulama bu kurala paralel olarak aynı kelimeyi bir sonraki kelime ile ilişkilendirir. Yazı dilinde sert olan harf ulama ile yumuşar.

Yazı Dilinde İfadesi:

(Mahmud) Mah–mut ev–len–di.

Konuşma Dilinde İfadesi:

Mah-mu–dev–len–di.

3- Türkçe’de kelime sonundaki “k” ünsüzünü, “h” ünsüzü ile başlayan bir kelimenin izlemesi durumunda “h” ünsüzü düşer. İki kelime birbirine bağlanır.

Yazı Dilinde:

Ye–mek ha–ne

Konuşma dilinde:

Ye–me–ka–ne

4- Eğer kelimeler arasında durak olursa, kurala uygun olsa da ulama yapılmaz.

Yazı Dilinde:

İstiyorum, onu göreceğim.

Konuşma dilinde:

İstiyorum, onu göreceğim.

5- Bazı durumlarda İki ayrı kelimenin tek heceli olan ilkinde bir ünlü düşer ve iki kelime birleşir.

Yazı Dilinde:

Ni-çin

Na-sıl

Konuşma dilinde:

Ne i–çin

Ne a–sıl


Bu Yazıyı Paylaş! Google+!


Sponsorlu Bağlantılar
Kategori: Eğitim - Yorum Yazın

Selçuk Gönültaş

DMCA.com Protection Status