Zıt (Karşıt) Anlamlı Kelimeler Nedir?

Sponsorlu Bağlantılar
Dilimiz Türkçe, son derece zengin bir dil olduğundan, dilimizde zıt anlamlı kelimelerin sayısı bir hayli fazladır. Karşıt anlamlı kelimeler, cümleye zenginlik katarken anlamı derinleştirir ve algıyı kolaylaştırır. Zıt anlamlı kelimelerin kullanıldığı cümlelerin betimleyici yönleri de daha kuvvetli olmaktadır.

Anlamca birbirinin karşıtı olan kelimelerdir.

Örnek:
Siyah – beyaz , uzun-kısa, aşağı-yukarı, ileri-geri, var-yok, gelmek-gitmek,

Tüm kelimelerin zıt anlamlısı yoktur. Eylemlerde de  durum aynıdır . Bir eylemin olumsuzu o eylemin karşıtı sayılmaz.
Mesela “sevinmek” karşıtı sevinmemek değil “üzülmek”tir.

Kelimeler  arasındaki  karşıtlık cümledeki  kullanıma  göre değişir.
Örneğin; “doğru” kelimesinin zıt anlamlısı bir cümlede “eğri”olurken, diğerinde “yanlış” olabilir.

İki kelimenin (kökeni ne olursa olsun) anlamdaş, yakın anlamlı veya zıt anlamlı olabilmesi için  aynı  anlam özelliğini   taşımaları gerekir. Meselâ,  siyah  ile  beyaz , ancak ikisi de  gerçek  (temel) anlamda oldukları zaman  zıt anlamlı olurlar. Hafif olmayan anlamındaki “ağır” kelimesinin ağır olmayan anlamındaki “hafif”le zıt anlamlı olabilmesi için ikisinin de  gerçek  (temel) anlamda  kullanılması  gerekir.

Anlamları birbirine zıt (karşıt) olan sözcüklere karşıt anlamlı sözcükler denir. Karşıt anlamlılık daha çok sıfat ve eylemlerde olur:
doğru-yanlış, iyi-kötü, eski-yeni, yaşlı-genç, uzun-kısa, İnmek-çıkmak, gülmek-ağlamak, gelmek-gitmek.vb.

NOT:
Zıt anlamlılık ile olumsuzluk birbiriyle karıştırılmamalıdır.

  1. Tanzimat romanında iyiler hep iyi kötülerse hep kötüdür. ( zıt)
  2.  Bugünlerde herkes iyi ben  ise  hiç iyi değilim. ( olumsuz)

Örnek 
“Bu iki ülke arasındaki ilişkiler, bir süre sonra gerginliğe dönüştü.” cümlesinde, “gerginlik” yerine aşağıdakilerden hangisi getirilirse cümle eskisine göre karşıt bir anlam kaza­nır?

A) Gevşeme B) Genişleme
C) Bütünleşme D) Yakınlaşma
E) Yumuşama

Çözüm:
Bu cümledeki yargının karşıt bir anlam kazan­ması için “gerginlik” sözcüğünün yerine onun zıt anlamlısı olan E’deki “Yumuşama” sözcüğü geti­rilmelidir.
Cevap E’dir.

Örnek 
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birbirleriyle zıt anlamlı sözcükler yoktur?

A) Çok satış yaptı ama az kâr yaptı.
B) Sonunda aradığı kitabı buldu.
C) Çocuk önce ödevini yaptı, sonra top oynadı.
D) İzciler uzun yolu kısa zamanda aldılar.
(1992-FL)

Çözüm:
A’daki “çok” ve “az”
C’deki “önce” ve “sonra”
D’deki “uzun” ve “kısa” sözcükleri karşıt anlamlı sözcüklerdir.
B’de ise karşıt anlamlı sözcükler yoktur.
Cevap B’dir.

Zıt (Karşıt) Anlamlı Kelimelere buradan ulaşabilirsiniz. Birinciİkinci

Zıt (Karşıt) Anlamlı Kelime Örneklerine buradan ulaşabilirsiniz.



Bu Yazıyı Paylaş! Google+!

Kategori: Eğitim - Yorum Yazın

Selçuk Gönültaş

DMCA.com Protection Status