Katip Çelebi Kimdir? Hayatı Eserleri ve Biyografisi

Sponsorlu Bağlantılar

Düzenli bir eğitim almamasına rağmen özel hocalardan aldığı derslerle önemli bir mevkiye gelmiş birisidir. Katip Çelebi’nin hayatı ve eserleri hakkında bilgi vermeye çalıştık.

Hayatı
Asıl adı Mustafa bin Abdullah’tır. 1609 yılında İstanbul’da doğmuştur. Hayatına ait bilgiler bizzat kaleme aldığı otobiyografilerine ve yeri geldikçe öteki eserlerine serpiştirdiği kısa notlara dayanmaktadır. Ordu kâtipliğinde bulunduğu için ulema ve halk arasında Kâtip Çelebi diye tanınmış; hacca gittiği ve baş muhasebeci ikinci halifesi olduğu için Hacı Halife ismiyle de meşhur olmuştur. Enderun mektebinde yetişmiş bir asker olan babası O’nu beş altı yaşlarında iken ilme teşvik etmiştir. İlk eğitiminden sonra Divân-ı Hümâyûn’daki görevi vesilesiyle “kalem”e yani bürokrat sınıfına girmiştir.

Gençlik yıllarını Osmanlı İmparatorluğu’nun doğusundaki savaşlara katılarak sürdürmüş olan Kâtip Çelebi on dört yaşında Anadolu muhasebesi kalemine kâtip olmuştur. 1624 yılında Abaza Paşa isyanını bastırmak için Erzurum’a giden orduyla birlikte babasının yanında Tercan, 1626 yılında ise Bağdat seferine katılmıştır. Her iki seferde savaşın bütün safhalarına ve sıkıntılarına şahit olmuştur. Babasının arkadaşlarından Mahmud Halife tarafından Süvari Mukabelesi Kalemine tayin edilmiştir. 1627-1628’de Erzurum kuşatmasına katıldıktan sonra İstanbul’a gelmiş ve yaklaşık iki yıl Kadızâde’nin derslerine devam etmiştir. 1635’te Sultan Dördüncü Murat ile Revan seferine kalan Kâtip Çelebi on yıl kadar çeşitli savaşlarda bulunduktan sonra İstanbul’a dönmüş ve kendisini tamamen ilme vermiştir. Düzenli bir medrese eğitimi görmemesine rağmen, dönemin önemli hocalarından özel olarak ders almış ve kendini yetiştirmiştir.

Kâtip Çelebi, henüz kırk sekiz yaşında iken, 1657 yılında İstanbul’da vefat etmiştir.

Kâtip Çelebi, Bağdat Seferi’nde olduğu gibi on yıl boyunca siperler ardında tanıdığı çetin hayatı bir Cihad-ı Asgar (küçük savaş) saymıştır. Onun asıl savaşı onun tabiriyle Cihad-ı Ekber yani bilgisizliği yenmek için yapılan savaştır. Katip Çelebi çok okuyan ve mesleği gereği düzenli kayıt tutan bir yapıya sahiptir.Gittiği yerlerdeki sahaf dükkânlarında gördüğü kitapların isimlerini yazan Kâtip Çelebi’nin okumaya olan düşkünlüğünün en önemli göstergesi kendisine kalan mirası kitaplara yatırmasıdır. Katip Çelebi kırk sekiz yıl süren ömrüne, Türkçe ve Arapça olmak üzere 23 eser sığdırmış ancak bu eserlerden ikisi kaybolmuştur.

Kâtip Çelebi’nin Eserleri

Tarih Alanındaki Eserleri

Arapça Fezleke (Fezleket akvâl’l-ahyâr fi ilmi’t-târîh ve’l-ahbâr)

Türkçe Fezleke

Tuhfet’ül-kibâr fi esfâri’l-bihâr

Takvîmü’t-tevârih

Tarîh-i Frengi tercümesi

Tarîh-i Kostantaniyye ve Keyasire (Revnaku’s-saltana)

Düstûrü’l-amel fi ıslâhı’l-halel

İrşadü’l-Hıyâfâ ila Tarihi’l-yunun ve’r-Rûm ve’n-Nasârâ

Coğrafya Alanındaki Eserleri

Cihannüma

Levâmiu’n-nur fi zulmeti Atlas Minur

Müntehab-ı Bahriye (Kitab-ı Bahriye)

Bibliyografik Çalışmaları

Keşfü’z-zunûn anil-esâmi ve’l-fünun

Süllemü’l-vusûl ilâ tabakati’l-fûhûl

Câmi-ul-Mütûn min Cüll-il-Fünûn

Din Alanında Çalışmaları

Mîzânü’l-Hakk fi ihtiyâri’l-ahakk

İlhâmü’l-Mukaddes Min Feyzi’l-Akdes

Sosyal Kültürel ve Halk Bilimi Alanında Çalışmaları

Tuhfetü’l-ahyâr fi’l-hikem ve’l-eş’âr

Dürer-i münteşire ve gurer-i münteşire

Recmü’r-râcim bi’s-sîn ve’l-Cim

Beyzâvi Tefsirinin şerhi

Muhammediyye şerhi

Kanunnâme

Tütün Risalesi



Bu Yazıyı Paylaş! Google+!

Selçuk Gönültaş

DMCA.com Protection Status